Ο
Ησυχασμός είναι η πεμπτουσία της ορθοδόξου παραδόσεως,
ταυτιζόμενος με αυτό που περικλείει και εκφράζει ο όρος ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ. Έξω από την
ησυχαστική παράδοση η Ορθοδοξία είναι ανύπαρκτη και αδιανόητη. Η ησυχαστική
πράξη, εξ άλλου, είναι η «λυδία λίθος» για την αναγνώριση της αυθεντικής
χριστιανικότητας. «Νηστεία, αγρυπνία, προσευχή» -με τις ησυχαστικές πρακτικές-
αποκτώνται τα ουράνια χαρίσματα στην ορθοδοξοπατερική παράδοση. Πρέπει δε να
αποσαφηνισθεί εξ αρχής, ότι ως ησυχασμός νοείται κυρίως η πορεία προς την
θέωση και η εμπειρία της θεώσεως και δευτερευόντως η διερεύνηση και
καταγραφή αυτής της πορείας και εμπειρίας, η ακαδημαϊκή δηλαδή νοηματοδότηση
του όρου «θεολογία».
Ο
Ησυχασμός είναι η βάση και το θεμέλιο των δογματικοθεολογικών αποφάσεων των
Οικουμενικών Συνόδων, ως η αγιοπνευματική πορεία της «καθάρσεως, του φωτισμού
και της θεώσεως» και όχι κάποια διανοητική-στοχαστική-επιστημονική διαδικασία.
Γι’ αυτό η γνώση του Θεού ως θέωση είναι υπόθεση όλων, εγγραμμάτων και
αγραμμάτων, σοφών και ασόφων και όχι μόνο των φιλοσοφούντων, όπως διετείνετο ο
ουνιτίζων Βαρλαάμ ο Καλαβρός (1290-1359), τον 14ο αιώνα. Αυτόν κυρίως
αντέκρουσε, ως κύριος εκπρόσωπος και πρόμαχος της Ησυχαστικής παραδόσεως ο
Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (1296-1359)2, ο μεγαλύτερος ορθόδοξος θεολόγος της
εποχής του και μέγας Πατήρ της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

