Τα Θεοφάνια και η ερμηνεία της που δεν στηρίζει την διαιρεμένη Τριάδα.

Του Ασλανίδη Σταύρου.

Προσοχή στις ερμηνείες που συνήθως διαδίδονται από μια πνευματικά χαμηλή και κοσμική ανάγνωση της Καινής Διαθήκης.

Έχω χαρακτηρίσει μητέρα των αιρέσεων την παράσταση που αποδίδει ως τριπρόσωπο τον Θεό. Επίσης δικαιολόγησα αυτόν τον χαρακτηρισμό. Καταρχήν δεν υπάρχουν μεγάλες και μικρές αιρέσεις, διότι με όλες επέρχεται ο πνευματικός θάνατος και δεν υπάρχει μεγάλος και μικρός θάνατος. Ωστόσο λέγεται μεγάλη κατά το πόσο επικίνδυνη είναι. Οι ποιο επικίνδυνες είναι εκείνες που ενώ κυριαρχεί η λάθος ερμηνεία, δεν γίνεται ακουστή η ορθόδοξη θέση. Όταν λοιπόν δεν υπάρχει πρόσβαση στον μέσο πιστό, για να ακούσει την αλήθεια και την διαφορά μεταξύ τους, για να επιλέξει με την βούληση του, αυτό που θέλει. Η έλλειψη αντίστασης είναι μια πνευματική πανδημία.

Υπάρχει στο διαδίκτυο η άποψη ότι η ορθόδοξη εικόνα της Αγίας Τριάδας μπορεί να γίνει η εικόνα της βαπτίσεως του Χριστού, αφού αυτή ιστορείται από αρχαιοτάτων χρόνων, η παράδοση της ποτέ δεν αμφισβητήθηκε ενώ περιγράφει (αλλοίμονο) ακέραια την διαίρεση και την αυτονομία των τριών προσώπων του Θεού!

Ο τρόπος που ερμηνεύεται η Θεοφάνεια της Βάπτισης του Κυρίου θέλει την Προσοχή μας.

Στο διαδίκτυο και σε ομιλίες νεωτεριστές θεολόγοι μιλούν με κατά γράμμα την ερμηνεία του ευαγγελίου. Μας λένε ότι ο Υιός του Θεού και Χριστός, ήρθε στα νερά του Ιορδάνη. Επιπλέον το Άγιο Πνεύμα, πήρε θέση στο μέσο μεταξύ πατρός και Υιού, τέθηκε σε κίνηση, κατέβαινε πάνω από το κεφάλι του Χριστού, Αυτός φάνηκε εν είδει περιστεράς. Ακόμα ο Πατήρ μας μίλησε, στάθηκε στα υψηλά επίπεδα του ουρανού, επικοινώνησε μαζί μας με την φωνή του που είπε: «ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ώ ευδόκησα».

Ωστόσο η ίδια η Καινή Διαθήκη απαντάει στο ποια είναι η ερμηνεία της Θεοφάνιας, αλλά κάποιοι αδιαφορούν για αυτά. Αυτοί ξεχωρίζουν τα μεν από τα δε, διαφοροποιούν το γράμμα από την θεολογία προβάλλοντας τον τριπρόσωπο Θεό τους και περιφρονώντας την Θεολογία για το Άρρητο του Θεού. Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει ότι ο ίδιο ο Κύριος μας περιγράφει ποια είναι και τι σημαίνει Θεοφάνια. Δεν μπορεί κάποιοι να θεολογούν την ερμηνεία της Θεοφάνιας της βαπτίσεως με δικές τους θεωρίες οι οποίες έρχονται σε αντίθεση τα λόγια του Χριστού. Μάλιστα όλα αυτά δεν τα κάνουν δηλωμένοι άθεοι αλλά επικαλούμενοι ορθόδοξοι χριστιανοί!

Αντίχριστα λοιπόν και περιφρονώντας τα λόγια του Χριστού μιλούν όσοι λένε ακριβώς τα αντίθετα από τα λόγια του Χριστού. Σιωπούν τα λόγια του και δίνουν δικές τους ερμηνείες. Αυτός λέει ότι δεν υπήρξε ποτέ τέτοιο σημείο από τον ουρανό αλλά ήρθε μέσα στην αφάνεια του κόσμου, ήρθε ο Θεός σαρκωθείς και γεννηθείς εκ γυναικός.

Πρώτη ερμηνεία του Χριστού στην Θεοφάνια:

Ἐὰν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἡ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν ἀληθής. ἄλλος ἐστὶν ὁ μαρτυρῶν περὶ ἐμοῦ, καὶ οἶδα ὅτι ἀληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία ἣν μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ. ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ μεμαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ· ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω, ἀλλὰ ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε. ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καὶ φαίνων, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιαθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ. (ς.δ εκείνος είναι ετερόφωτο φως, δεν είχε την δύναμη για την νίκη κατά της αμαρτίας, άρα δεν μπορούσε να φερει την βασιλεία του Θεού) ἐγὼ δέ ἔχω τὴν μαρτυρίαν (ς.δ. την Μεσιτεία) μείζω τοῦ Ἰωάννου· τὰ γὰρ ἔργα ἃ ἔδωκέ μοι ὁ πατὴρ ἵνα τελειώσω αὐτά, αὐτὰ τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ, (ς.δ. Ο Σταυρός και η Ανάσταση είναι τα έργα που μου έδωσε ο Πατέρας.) μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὅτι ὁ πατήρ με ἀπέσταλκε. καὶ ὁ πέμψας με πατήρ, αὐτὸς μεμαρτύρηκε περὶ ἐμοῦ. οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε πώποτε οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε, (Ιω. 5,31-37).

Δεύτερη ερμηνεία του Χριστού στην Θεοφάνια:

καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· τί ἡ γενεὰ αὕτη σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ σημεῖον. (Μαρκ. 8,12).

Καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαῖοι πειράζοντες ἐπηρώτησαν αὐτὸν σημεῖον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτοῖς. ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· ὀψίας γενομένης λέγετε· εὐδία· πυῤῥάζει γὰρ ὁ οὐρανός· καὶ πρωΐ· σήμερον χειμών· πυῤῥάζει γὰρ στυγνάζων ὁ οὐρανός. ὑποκριταί, τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε γνῶναι; γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἀπῆλθε. (Ματθ. 16,1-4).

Ο άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ μιλάει για τον διαχρονικό και κοσμικό πόθο του ανθρώπου να δει σημείο από τον Θεό.

Αξίζει τον κόπο να μελετηθεί όλος ο λόγος του αγίου για τον θέμα αυτό από την σελίδα: https://greekdownloads.wordpress.com/2020/12/11/άγιος-ιγνάτιος-μπριαντσιανίνωφ-θαύμ-2/

Το κείμενο του αγίου ξεκινάει με την παρακάτω παράγραφο:

Οι Φαρισαίοι δεν έμεναν ικανοποιημένοι με τα θαύματα, που έκανε ο Κύριος. Τα εύρισκαν χωρίς πολλή σημασία. Και του ζητούσαν ένα θαύμα με ιδιαίτερη σημασία: ένα – όπως το έλεγαν οι ίδιοι – «σημείον εκ του ουρανού»(Μάρκ. 8,1) Η απαίτησή τους για ένα τέτοιο θαύμα, έκφραση μιας δικής τους αντίληψης για τα σημεία και τα θαύματα, επανελήφθη πολλές φορές. «Η γενεά αύτη σημείον ζητεί»(Μάρκ. 8, 12), μας πληροφορεί ο Κύριος. Την ίδια απαίτηση με τους Φαρισαίους είχαν και οι Σαδδουκαίοι, παρ’ όλο που το πιστεύω τους διέφερε τόσο πολύ από το πιστεύω των Φαρισαίων (Ματθ. 16, 1).

Οι λέξεις λοιπόν και το γραμμα της Γραφής εξωτερικά φανερώνει μια αναντιστοιχία. Ενώ απαγορεύεται το σημείο από την γραφή εντούτοις ξερό και σκέτο το γραμμα μιλάει για είδος και φωνή του θεού στην περιγραφή της Βάπτισης του Χριστού. Από την άλλη μας λέει ο Κύριος ότι ποτέ δεν ακούστηκε η φωνή ούτε το είδος του Τριαδικού Θεού. επιπλέον μας λέει ότι ποτέ δεν φάνηκε αισθητό σημείο στον ουρανό. Πολύ περισσότερο δεν φάνηκε με σχισμένα στα τρία τα πρόσωπα Του, ποτέ δεν σχίστηκαν μεταξύ τους οι δύο φύσεις του Χριστού. Ποτέ δεν χωρίστηκε η ενέργεια από την ουσία του Θεού, για να φανεί ούτε κατά ελάχιστο κάποιο σχήμα ή σύμβολο από το τι εστίν ο Θεός. Αυτός και η ενέργεια Του μόνο, φανερώθηκαν και επιφάνεια είναι μόνο το ότι εστίν ο Θεός. Όλα αυτά θα τα ξαναδούμε και στην συνέχεια.

Το μυστήριο της Αδιαίρετης διάκρισης του Θεού.

Η Θεοφάνια κάποιων από μυστήριο μετατρέπουν την Θεοφάνια σε πειστήριο και απόδειξη της τριαδικής παρουσίας, θέτοντας τριάδα, ως προς την βούληση, την θέση, την κίνηση, την όραση και την ομιλία. Δευτερευόντως δίνουν στον θεό τρία υλικά σχήματα και σύμβολα για να ολοκληρωθεί το κακό από την πλάνη τους, μέσα από την τριπλή προσκύνηση.

Άλλη και διαφορετική από αυτά είναι η διδασκαλία για την Τριαδική Μονάδα του Θεού. ανάμεσα στα πρόσωπα του Θεού υπάρχει αδιαίρετη διάκριση και ποτέ δεν διαχωρίζονται στην κτίση, στον χρόνο, στον χώρο, στην κίνηση, στο σύμβολο, στην προσκύνηση στην δόξα. Όλα αυτά περικλείονται στην φράση ο τριαδικός θεός έχει μια άρρητη Μορφή.

«Ὁ γάρ Πατήρ διά τοῦ Λόγου ἐν Πνεύματι Ἁγίω τά πάντα ποιεῖ καί οὕτως ἡ ἑνότης τῆς Ἁγίας Τριάδος σώζεται». (Μ. ᾽Αθανασίου, Πρὸς Σεραπίωνα Α, 28, S.C. 15,134).

«Ἐν δὲ τῇ τούτων κτίσει ἐννόησόν μοι τὴν προκαταρκτικὴν αἰτίαν τῶν γινομένων τὸν Πατέρα, τὴν δημιουργικήν τὸν Υἱόν, τὴν τελειωτικήν τὸ Πνεῦμα, ὥστε βουλήματι μὲν τοῦ Πατρὸς τὰ λειτουργικὰ πνεύματα ὑπάρχειν, ἐνεργείᾳ δὲ τοῦ Υἱοῦ εἰς τὸ εἶναι παράγεσθαι, παρουσίᾳ δὲ τοῦ Πνεύματος τελειοῦσθαι». (Μ. Βασιλείου, Περί ῾Αγίου Πνεύματος 16, 38, S.C. 17bis, 376-378).

Αυτή είναι τρομερά έκπτωση και κατάντια της κοσμικής θεολογίας.

Αυτά που κατά επίνοια δίνει η Καινή Διαθήκη κάποιοι τα λαμβάνουν αισθητά, διαιρεμένα και κατά γράμμα. Πολλά από τα γεγονότα της δεν μπορούν να ερμηνευτούν κοσμικά ή λογικά αλλά κατά επίνοια διότι μόνο “υψηλά” και “πνευματικά” μπορούμε κατά ελάχιστο να “συναντήσουμε” τα διδάγματα της και αυτό μετά από την φώτιση του Θεού. Αυτό που κατά εξοχήν προσεγγίζεται κατά επίνοια, στα λόγια της Αγίας Γραφής είναι τα κείμενα Της που αναφέρονται σε κάποια περίπτωση της Θεοφάνιας. Όμως αυτό καθ εαυτό παραμένει άγνωστο και Άρρητο. Είναι το υψηλότερο της διδασκαλία και της θεολογίας και όχι μόνο δεν γίνεται δεκτό κατά γράμμα παρά αλλά κατά επίνοια την ανθρωπομορφικές εκφράσεις αλλά και το περιεχόμενο τους είναι άσχετο και ξένο προς τον κόσμο είναι Άρρητο.

Αλλά ας δούμε καταρχήν κάποια βασικά στοιχεία της Θεοφάνιας. Η αιτία που χάθηκε ο όραση του θεού είναι η αμαρτία, για αυτήν ήρθε η πτώση από τον παράδεισο. Ο νέος Αδάμ πρώτα θα νικούσε την αμαρτία και στην συνέχεια θα αλλάξει την πτώση σε ζωή και σε όραση του Θεού. Όλοι οι προφήτες έβλεπαν μέσα από την Πεντηκοστή την Θεοφάνια. Χωρίς την άφεση των αμαρτιών δεν υπάρχει εγγύτητα με τον Θεό. Στην ελεύθερη όραση, στην οποία αναφέρεται ο Χριστός στον μακαρισμό, “μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό”. Δεν στέκεται εμπόδιο η φύση ή το σώμα του ανθρώπου στην όραση και κοινωνία με τον Θεό, αλλά η αμαρτία. Για την όραση του θεού ή αλλιώς για την σωτηρία, έπρεπε να καταργηθεί πρώτα η δύναμη της αμαρτίας. Αυτό είναι ακριβώς που δίνεται στο μυστήριο της βάπτισης. Ο αγώνας του πιστού, είναι να διώξει την αμαρτία και να γίνει κατοικία του Αγίου πνεύματος. Ο Χριστός νέκρωσε την αμαρτία και μέσα από τον Χριστό και τα μυστήρια του νικιέται η αμαρτία, και έρχεται η Σωτηρία, έρχεται η όραση του Θεού. Μέσα από το Σταυρό και ως σύμβολο του Σταυρού ήρθε η Βάπτιση του Κυρίου. Αλλά το λέμε και διαφορετικά. Μέσα στην Δόξα Του ο Κύριος, με αυτήν που φανέρωσε στον Ιορδάνη, με αυτήν την ίδια Δόξα θα ανέβει στον Σταυρό.

Η κατά φύση και η κατά ενέργεια προσκύνηση του Θεού.

Ο Χριστός βέβαια δεν βαπτίστηκε για δική του αμαρτία, αλλά για την δική μας. Αυτό που φάνηκε λοιπόν στην βάπτιση του Χριστού και το ζητούμενο από το σχετικό αίτημα του Ιωάννη του Προδρόμου, ήταν να φανεί η θεότητα του Χριστού. Αυτό ζητήθηκε αυτό ήταν ικανό και πλήρης όραση του θεού. Αν και κατι περισσότερο δεν μπορούσαμε να έχουμε αλλά τονίζεται ότι μας δόθηκε με πληρότητα ότι ακριβώς έχουμε ανάγκη για την σωτηρία μας.

Πράγματι φανερώθηκε η της τριάδας φανέρωση. Αυτή όμως η προσέγγιση ή όπως συνήθως λέγεται η όραση του Θεού, δεν γίνεται κατά την ουσία (κατά φύση) των υποστάσεων, διότι κατά την Γέννηση και την Εκπόρευση η φύση, είναι όλη στον Πατέρα, όλη στον Υιό και όλη στο Άγιο Πνεύμα. Δεν έρχεται στον κόσμο πλην της μια περίπτωσης, όπως θα δούμε στον Χριστό.

Εντούτοις η φανέρωση του Θεού γίνεται κατά την ενέργεια. Η ενέργεια είναι κοινή στα τρία πρόσωπα και αυτό σημαίνει ότι πιστοποιεί αδιαιρέτως όλης της τριάδας την φανέρωση. Αλλά δεν έχουν τα πρόσωπα την ίδια θέση στην έλευση της θεότητας, η ενέργεια Του έρχεται από τον Πατέρα , δια τού Υιού εν Αγίο πνεύμα. Η μια εικόνα αυτής της αλήθειας είναι, ο νους, ο Λόγος και το πνεύμα.

Όμως στην Βάπτιση του Κυρίου μας δόθηκε και μια άλλη εικόνα, ένα άλλο κατά επίνοια σύμβολο της Τριαδικής Μονάδας του Θεού. Μας παρουσιάστηκε η έλευση της Μίας ενέργειας Του με άλλη διακριτή μεν, αδιαίρετη δε η μία Μορφή Του. Από την φωνή του ουρανού φανερώθηκε το από τον Πατέρα η Θεοφάνια. Η Θεοφάνια τελειοποιήθηκε όταν ήρθε μέσα μας και αυτό δηλώθηκε ως επιβεβαίωση και παρουσία της περιστεράς. Ο Υιός βέβαια σαρκώθηκε ήρθε στα νερά, σταυρώθηκε και Αναστήθηκε και δια Αυτού τα πάντα. Σε καμιά περίπτωση δεν διαιρέθηκε ο Θεός διότι αυτό φέρνει την εκκοσμίκευση του Θεού. δεν ήρθαν αυτόνομα πρόσωπα ούτε ήρθαν και χώρισαν το στερέωμα στα τρία λαμβάνοντας ο καθένας δικό του τόπο, τρόπο και σχήμα.

Φάνηκε η της τριάδος βεβαίωση. Αυτό δεν σημαίνει σωματικά και κοσμικά, από εδώ από εκεί και παραπέρα. Αντίθετα φάνηκε ένα άρρητο φως και αυτό έδινε μέσα στον καθένα που το γευόταν ότι είναι η άρρητη της Αγίας Τριάδας Ενέργεια. Όχι χωριστά ο πατέρας από τον Υιό και από το Άγιο Πνεύμα, όπως τα κτίσματα. Αντίθετα στην Θεοφάνια στον Ιορδάνη, φάνηκε με σαφήνεια ότι ο Θεός είναι τριαδικός, έχει τρία πρόσωπα, είναι όλος και παντοδύναμος στον ουρανό και δίνει την άρρητη ειρήνη με το Πνεύμα.

Κατά τον άγιο Γρηγόριο Παλαμά η μόνη μεθεκτή από τον Θεό, από τις υποστάσεις του Θεού είναι η ενέργεια του

Η κατά φύση και κατά χάρη Θέωση.

Κατά φύση Θέωση έχουμε με την Γέννηση και την Εκπόρευση, η πρώτη στον Υιό και η δεύτερη στο Άγιο Πνεύμα αντίστοιχα. Αυτό είναι το μόνο προσωπικό τους, υποστατικό ιδίωμα και είναι κατά τον τρόπο ύπαρξης τους. Μαζί με αυτό, έχουμε μέσα στον χρόνο και μία ακόμα κατά φύση πράξη, μία ακόμα κατά φύση ένωση του Θεού. Ενώθηκε κατά φύση ο Υιός και Θεός με την ανθρώπινη φύση στο πρόσωπο του Χριστού. Αυτά τα δύο, το πρώτο το έκανε αΐδια και το δεύτερο στον χρόνο, τα έκανε κατά την φύση του ο Θεός. Αυτά είναι μοναδικά, και σε αυτά είναι η μόνη αιτία διαχωρισμού των προσώπων.

Πέραν της κατά φύσης αναφερθήκαμε στην κατά ενέργεια κίνηση του Θεού, αυτή είναι η Θεοφάνια, η όραση του θεού, η κατά χάρη Θέωση. Στον άνθρωπο και τον κόσμο έχουμε μόνο την κατά ενέργεια Θέωση. Αυτό όμως είναι ικανό και τέλειο στην σωτηρία του ανθρώπου.

Μία είναι η γέννηση, ένας ο ερχομός του Θεού στον κόσμο. Δεν υπάρχουν διαφορετικές ή επιπλέον Θεοφάνιες και άλλες ελεύσεις του Θεού στον κόσμο.

Ο Θεός είτε κατά φύση είτε με ενέργεια έφερε στον κόσμο την ύπαρξη του. Μας έδωσε ότι “εστίν” Τριαδικός Θεός αλλά παραμένει παντελώς άγνωστο το τι “εστίν” Θεός. Το φαίνεσθαι είναι μη αισθητή προσέγγιση και αναφέρεται στο τι “εστίν” Θεός. Ενώ είναι άγνωστη οποιαδήποτε μορφή ή σχήμα στο είναι του θεού, εντούτοις η προσέγγιση της Ενέργειας βεβαιώνει ότι υπάρχει το ών. Τώρα επειδή η Ενέργεια του Θεού είναι Άρρητη, μια άγνωστη και ακατανόητη σε εμάς γεύση, αυτό επιβεβαιώνει την ύπαρξη της Αγίας Τριάδας. Είναι χοϊκές και πολύ χαμηλές οι ερμηνείες που αποδίδουν το άρρητο μέσα από σώματα, φώτα στον ουρανό, διαιρέσεις, διαχωρισμούς και αυτονομία στα πρόσωπα του Θεού. Αυτές οι ερμηνείες δεν είναι του Χριστού, είναι αντίχριστες.

Δύο είναι οι τρόποι που θα μπορούσε να προσεγγισθεί ο Θεός. Η εκκλησία μας καθιστά σαφές ο ένας τρόπος που αφορά στο “είναι” του Θεού (το “είναι” δηλώνεται και ως ουσία), αυτό είναι παντελώς άγνωστο σε εμάς. Δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε τίποτα από την φύση του, ενώ μόνο πιστεύουμε στην ύπαρξη της μέσα από την ενέργεια Της. Ο τελευταίος είναι και ένας ακόμη τρόπος προσέγγισης του Θεού και αυτός είναι πολύ λεπτός και πάνω από όλες τις αισθήσεις. Πέραν αυτών δεν υπάρχει τρίτος τρόπος ή δεν υπάρχει αυτό που λένε ότι ο Θεός έδωσε μέσα από αισθήσεις κάποια σύμβολα και την κοινωνία μαζί Του. Δεν υπάρχει η προσκύνηση του μέσα από ξένο του Χριστού και άσχετο σύμβολο. Η συζήτηση για δήθεν συμβολική παρουσία του Θεού είναι από την φαντασία κάποιων, ενώ κάτι τέτοιο δεν μαρτυρείται από του πατέρες της εκκλησίας. Για να το κατανοήσουμε αυτό θα πούμε ένα παράδειγμα. Η παρουσία στα κτίσματα του τριανταφυλλιού κατανοείται από την όραση, την γεύση, την αφή. Επιπλέον όμως κατανοείται και από την όσφρηση όχι του άνθους αλλά των αρωμάτων του άνθους. Στον Θεό λοιπόν η παρουσία του Θεού κατανοείται κατά το παράδειγμα, από την ενέργεια του, η οποία είναι μία και για τα τρία πρόσωπα του Θεού.

Η Υπόστασις και η ενέργεια των Υποστάσεων του Θεού αποκαλούνται συχνά με το ίδιο όνομα, όπως αυτό συνηθίζεται στο άνθος και στο άρωμα του, επειδή καλούνται με το ίδιο όνομα. Έτσι και Γιαχβέ δεν καλείται μόνο ο Πατέρας, ούτε μόνο η ουσία των τριών Υποστάσεων αλλά καλείται έτσι και η Θεότητα, και η Ενέργεια του Θεού. Επειδή τόσο η Υπόσταση, όσο και η Ενέργεια του βεβαιώνουν την ύπαρξη και έχουν το ίδιο όνομα.

«Οὐκοῦν νοοῖτ’ ἂν εἰκότως ὡς ἐν ἰδίῳ σώματι τὸ ἀσώματον, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐν ὑποκειμένῳ τῷ ἄνθει τῆς εὐοσμίας τὸ χρῆμα· λέγεται δὲ κρίνον τὸ συναμφότερον», Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, Περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς, PG 75, 1380 CD. Βλ. ACO, 1.1.6, 33, PG 76, 61 D 64 A.

Το μοναδικό υποστατικό ιδίωμα και η πέμψη του Χριστού και Θεού στον κόσμο. Στους δύο αυτούς τρόπους, που υπάρχουν κατά τις δύο φύσεις του Χριστού αναφέρεται το απολυτίκιο της Βαπτίσεως του Χριστού.

Ας μείνουμε στην θεολογία. Πολλοί είναι οι πατέρες που αναφέρθηκαν στην πέμψη του Αγίου Πνεύματος στον κόσμο, δεν λέχθηκε αυτό κατά το αΐδιο του Θεού, αλλά οικονομικά και σωτηριολογικά. Αυτό λοιπόν που μας λέει το ευαγγέλιο στην Βάπτιση και στην Θεοφάνια είναι ότι ο Τριαδικός Θεό έπεμψε για την δική μας σωτηρία τον Χριστό. Ο Πατέρας και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα όλος ο Θεός στον ουρανό και όλος ήρθε κοντά μας (οίκος των χαιρετισμών). Στην Βάπτιση φανερώθηκε το μήνυμα από τον ουρανό και ήρθε η επιβεβαίωση με το είδος της περιστερά. Αυτό που δόθηκε θεολογικά είναι η πέμψη και η αποστολή το έργο της σωτηρίας ενώ δεν δόθηκε στην Θεοφάνια κάτι από το “είναι” του Θεού. ο επιφανής είναι ο Χριστός.

Το απολυτίκιο της εορτής μιλάει για την φανέρωση της ύπαρξης της Αγίας Τριάδας, μέσα από την Μία Ενέργεια τους και τον μόνο που επιφάνηκε είναι ο Χριστός. Ας μείνουμε στις δύο προτάσεις του απολυτίκιου.

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις, τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητὸν σε Υἱὸν ὀνομὰζουσα καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλὲς.

Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεὸς καὶ τὸν κόσμον φωτίσας, δόξα σοι.

Ο πρώτος τρόπος προσέγγισης του Θεού.

Δεν θέλησε ο Θεός να στείλει την σωτηρία με ένα λόγο ή με ένα σύμβολο από τον ουρανό. Κατήλθε από τον ουρανό για την δική μας σωτηρία (σύμβολο τηε=ς πίστεως). Ο Θεός είναι παντοδύναμος αλλά δεν θέλησε με τον λόγο ή με την εμφάνιση ή με το άγγιγμα του να φέρει την σωτηρία στον κόσμο. Μάλιστα ούτε έφερε επικουρικά τέτοια εκτός Χριστό προσέγγιση. Αντίθετα Θέλησε με πληρότητα να έρθει στον κόσμο σωματικός ο ίδιος ο Θεός. Αυτός θέλησε μέσα από την εκκλησία που ιδρύθηκε με το αίμα του, από τον Σταυρό και την Ανάσταση να θεμελιώσει την σωτηρία, δηλαδή την όραση του Θεού. Ο Χριστός βέβαια παρέμεινε με δύο τέλειες και ασυμπίεστες φύσεις του. Έφερε κατά τις δύο φύσεις του, τις δύο προσεγγίσεις του Θεού. Έφερε τ6ην μια για την αδυναμία των πιστών που είναι το σώμα και το αίμα του, τα μυστήρια της εκκλησία και δει την προσκύνηση της εικόνα του. Για αυτό και η Έβδομη Οικουμενική Σύνοδος ονόμασε ως “χριστομαχία” την εικονομαχία και το απολυτίκιο της εορτής αναφέρεται ξεκάθαρα στην εικόνα του. Μέσα από την εικόνα του λοιπόν την σωματική προσκυνείται ο Πλήρης Θεός. Προσκυνείται όλος ο Θεός αφού στο πρόσωπο του Χριστού ενώθηκε ο Υιός, σε Αυτόν είναι όλη η Φύση, όλη η ουσία του Θεού.

Ακόμα και τα ονόματα των Προσώπων επιλεχτήκαν χριστοκεντρικά. Ας το μιλήσουμε και για αυτό με συντομία. Το μόνο υποστατικά ιδιώματα στον Θεό είναι της Γέννησης και της εκπόρευσης. Κατά την γέννηση ονομάζεται το ένα Πρόσωπο Πατέρας και το άλλο Πρόσωπο Υιός. Επιπλέον κατά την σχέση Υιού και του Αγίου Πνεύματος ονομάζεται το ένα Πρόσωπο Λόγος και το άλλο Πρόσωπο Άγιο Πνεύμα. Εντούτοις δεν υπάρχει αντίστοιχο όνομα κατά την σχέση του Πατέρα και του Αγίου Πνεύματος. Για παράδειγμα δεν καλείται κατά το όνομα το ένα Πρόσωπο εκπορευτής και το άλλο Πρόσωπο εκπορευόμενο.

Ο δεύτερος τρόπος προσέγγισης του Θεού.

Ω του Θαύματος! Αυτή η έλευση ήταν πλήρης και ήρθε μοναδικός στο πρόσωπο του Χριστού. Στο Πρόσωπο Του προσκυνείται ο τέλειος Θεός, και αυτή είναι η μια προσκύνηση που δεν είχε καμία ανάγκη από συμπληρώματα. Ο Θεός δεν θέλησε τα πήγαινε – έλα μεταξύ ουρανού και γης, τα φώτα και τα θεάματα του ουρανού και φυσικά δεν υπάρχουν φανταστικές ή συμβολικές ελεύσεις του. Ο Απρόσιτος και Απερίγραπτος θεός ήρθε στο πρόσωπο του Χριστού στον κόσμο, ήρθε με σχήμα. Αυτός έφερε στον κόσμο, όλη την ενέργεια του Τριαδικού Θεού. δεν υπάρχει άλλη λατρευτική προσκύνηση. Οι άγιο προσκυνούνται όχι για το τι είναι οι ίδιοι, αλλά ως ετερόφωτα φώτα. Προσκυνούνται επειδή έγιναν κατοικία της Ενέργειας του Τριαδικού Θεού που την έφερε ο Χριστός στον κόσμο. Προσκυνείται στους αγίους και πάλι η ενέργεια του Τριαδικό Θεού.

Ωστόσο το πρόσλημα και άχραντο σώμα του Χριστού, εκτός από θεοποιώ, είναι και σύμβολο και στάθηκε ως μεσίτης ανάμεσα σε ανθρώπους και στον Θεό. Σε αυτό κατοίκησε το πλήρωμα της θεότητα, αν και αγνώστως σε εμάς. Μέσα από την άγνωστη ένωση των δύο φύσεων στο πρόσωπο Του, ήρθε η ενέργεια του Θεού και η άρρητη μέθεξη της. Αυτή όμως είναι περιορισμένη κατά το ποιος την προσεγγίζει και προσκυνείται ή βιώνεται μόνο από τους καθαρούς . Αυτή η επιλογή των ολίγων δεν έγινε για λόγους φυλετικούς ή ανταμοιβής, αλλά το άρρητο δεν μπορεί να προσεγγισθεί από οτιδήποτε έχει την αμαρτία. Δόθηκε λοιπόν και μια δεύτερη προσέγγιση του θεού, η κατά ενέργεια που είναι για του άξιους. Μάλιστα στον μέλλοντα αιώνα αυτή η όραση θα είναι η τροφή και το πλήρωμα των δικαίων.

Επιπλέον να πούμε και κάποια στοιχεία για να μην συγχέεται με κοσμική έννοια η ενέργεια του Θεού. Μια είναι η ενέργεια στο τριαδικό Θεό, ενώ λέμε σε εμάς φθάνουν πολλά τα χαρίσματα Του. Μία η Μορφή του Τριαδικού Θεού ως προς τον τριαδικό Θεό και αυτή ήρθε στην μία μορφή του Χριστού αλλοιούμενη στον χρόνο και με πολλά τα σύμβολα του. Άρρητος και ακατανόητη η Θεολογία. Για να κηρυχθεί ο λόγος σε όλους δόθηκε σε διαφορετικά επίπεδα ξεκινώντας στα χαμηλά από τα σύμβολα και πηγαίνοντας στα υψηλά που είναι πάνω από κάθε αίσθηση και στα Άρρητα.

Είναι λοιπόν αλήθεια ότι Αυτός που συμβολίστηκε είναι ο Χριστός, το Θεοποιώ σώμα του και η θεότητα του. Συμβολίστηκε αδιαίρετος και το σόμα και η θεότητα του. Έτσι άλλωστε μας τον παρουσιάζει αδιαιρέτως, με τις δυο φύσεις μαζί η γραφή. Άλλοτε μας λέει για την μία φύση του: ότι φοβήθηκε και στο μέτωπο του έτρεξαν ως θρόμβοι αίματος. Άλλοτε μας λέει για την άλλη φύση Του, ανεστηνε νεκρούς και διέγραφε αμαρτίες. Ενώ μπορεί να διακρίνεται η μία φύση, εντούτοις παραμένει, εικονίζεται και προσκυνείται αδιαίρετος.

Στον Χριστό είναι το πλήρωμα της Θεοφάνειας, όλος ο Θεός, είναι όλη η Δόξα του Τριαδικού Θεού που την έφερε όλη σωματικός (είχε την πληρότητα της Θεότητας). Αυτός λοιπόν και τα πάντα δια αυτού, άλλοτε αποκαλέστηκε ως παλαιός των ημερών, και άλλοτε ως περιστερά, ως φωνή εκ του ουρανού, ως πύρινες γλώσσες, ως νεφέλη και με πολλά άλλα σύμβολα. Ο Χριστός παραμένει ταυτόχρονα Απερίγραπτος και Απρόσιτος ενώ στην εικόνα Του εικονίζεται και προσκυνείται στην Πληρότητα του ο Τριαδικός Θεός.

Η εκκοσμίκευση και ματαίωση του έργου σωτηρία ς του Χριστού.

Κάποιοι λοιπόν μέσα από εκκοσμίκευση του Θεού, θέλουν να ξεθωριάσει η μία γέννηση του Θεού στον κόσμο, να ξεφτίσει και να εμφανιστούν και άλλοι Θεοί που ήρθαν με μοναδικούς και ιδιαίτερους τρόπους. Μιλούν για πολλές Θεοφάνιες, για πολλά Πρόσωπα του Θεού που φανερώθηκαν και για περισσότερα σχήματα, επιδιώκοντας έτσι να έρθει στον κόσμο ο πολυπρόσωπος και αλλοιωμένος Θεός τους.

Αλλοίμονο! Κάποιους δεν τους φθάνει η έλευση του Χριστού. Κάποιοι θέλουν να την ξεχάσουν την έλευση του ή θέλουν να την απαξιώσουν παρουσιάζοντας και άλλες ελεύσεις του Θεού και άλλες Θεοφάνιες και άλλες σωτηρίες του ανθρώπου, ότι ήρθε εκτός εκκλησίας, η Θεοφάνια και προσέγγιση του Θεού τους. Επιτελείται έτσι ένα σχέδιο δαιμονικό. Προέβαλαν λοιπόν κατά καιρούς διάφορα κοσμικά ινδάλματα ή σύμβολα που αποδόθηκαν σε αυτήν την ερμηνεία και στην κοσμική διάσταση της προσέγγισης του Θεού. Ωστόσο η προσέγγιση είναι μία και είναι χριστοκεντρικά μία. Βλέπουμε και ασπαζόμαστε αισθητά τον Χριστό. Σε αυτόν μόνο οι άξιοι συναντάνε, το πλήρωμα της θεότητας. Συναντάνε τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Ο Χριστός είναι πλήρης Θεός, προσκυνείται μυστικός, παραμένοντας αναφής και απλησίαστος κατά το “είναι” της Θεϊκής φύσης του. Αυτός με το έργο και την νίκη κατά της αμαρτίας, μας έφερε την ενέργεια του Θεού. Η Ενέργεια Του είναι Μία και είναι μεθεκτή. Μεθεκτή καλείται το άρρητο μυστήριο της όρασης, της ακοής, της γεύσης και της γνώσης της θεότητας, το οποίο είναι πάνω από τις αισθήσεις τα σχήματα και την λογική, γνωρίζεται αγνώστος και βιώνεται άρρητα.

Λέμε κατά επίνοια την διάκριση γνώσης και αγνωσίας, προσκύνησης και Απρόσιτου ή όρασης και Απερίγραπτο του Θεού. Λέμε ότι η προσκύνηση του Θεού, που είναι ασώματος, γίνεται σε τελειότητα από το πρόσωπο και το έργο του Χριστού και την έλευση της Άρρητης Χάρης Του, και ταυτόχρονα παραμένει παντελώς Απρόσιτος και Απερίγραπτος ο Θεός. Δεν υπάρχουν ινδάλματα του Θεού, δεν τα έχουμε ανάγκη, αλλά και αν υπήρχαν αυτά θα εξαφανίζονταν μπροστά στην ένδοξη παρουσία με το κατά φύση ένωση του άχραντου προσλήματος, χωρώντας ο αχώρητος Θεός στο Θεοποιώ σώμα του Χριστού. Ποιος σύμβολο θα μπορούσε να σταθεί έστω και για δευτερόλεπτα δίπλα σε μια εικόνα από το άχραντο σώμα Του, αλλά και ποιος θα ήταν ο ρόλος του; Θα μπορούσε να σταθεί μόνο και μόνο για να κλέψει εξουσία και δόξα από τον ομοούσιο Λόγο; Ακούγονται πράγματα ανήκουστα και άκρως προσβλητικά στο Πρόσωπο του Χριστού, προκαλούν χριστομαχία. Επιπλέον παρουσιάζουν την Θεοφάνια του Θεού αντικαθιστώντας τον Σταυρό και την δια αυτού άφεση των αμαρτιών, εμφανίζοντας ένα Θεό που αδιαφορεί για την αμαρτία και απεναντίας μοιράζει τζάμπα παραστάσεις του κρυφού προ΄σωπου του!!! Ακόμα φέρνουν την διαίρεση των προσώπων του Θεού και την τριθεΐα. Αυτή η πλάνη ξεπερνάει κάθε άλλη προηγούμενη πλάνη.

«Οὐκοῦν ἐπειδήπερ δυσέξοιστά τέ ἐστι καὶ δυσέκφραστα καὶ οὐχ ἕτοιμα πρὸς τὸ καταθρεῖν τὰ τῆς Θεότητος ἴδια καὶ ἐξαίρετα, καὶ οἵπερ ἂν περὶ αὐτοῖς γένοιντο λόγοι σμικροὶ κομιδῆ καὶ κατόπιν ἰόντες τῆς ἀληθείας ἁλοῖεν ἄν, διὰ σχημάτων καὶ τύπων τῶν ἐναργέστερων ὡς ἐν ἐσόπτρῳ καὶ ἐν αἰνίγματι τὰ περὶ αὐτῆς μανθάνομεν», (Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, Κατὰ Ιουλιανοῦ, SC 322, σ. 156.)

«Εἰ δὲ μορίων ἤτοι μελῶν ἡ θεία Γραφὴ μέμνηται, τὰ περὶ αὐτοῦ λαλοῦσα πρὸς ἡμᾶς, ἰστέον ὅτι ἐξ ὧν ἴσμεν τε καὶ εἶναι πεφύκαμεν, πρὸς ἡμᾶς διαλέγεται. Οὐ γὰρ ἑτέρως ἦν ἡμᾶς δύνασθαι νοεῖν τὰ περὶ Θεοῦ. Αἰτία τοίνυν καὶ πρόφασις ἀληθὴς τοῦ σωματικῶς περὶ Θεοῦ τοὺς πρὸς ἡμᾶς λόγους ποιεῖσθαι τὴν θεόπνευστον Γραφήν, καὶ νοῦ καὶ γλώττης ἐν ἡμῖν ἡ πτωχεία», (Κατὰ ἀνθρωπομορφιτῶν, PG 76, 1077 D.)

Η Θεοφάνια είναι της προσέγγιση Θεότητας. Έρχεται πάντοτε μέσα από την ένωση της φύσης στο πρόσωπο του Χριστού και από το έργο του για την άφεση των αμαρτιών. Αυτό είναι άρρητη εμπειρία και προσωπικό βίωμα που δεν περιγράφεται, διότι είναι μοναδικό και άγνωστο και άρρητο. Εντούτοις δόθηκε κατά επίνοια μέσα από κοσμικά και ανθρωπομορφικά σχήματα.

Τα ανθρωπομορφικά σχήματα δίνονται για να οδηγηθούμε στις ενέργειες και τα φυσικά ιδιώματα. του Θεού. Ο Θεός αποκαλέστηκε θύρα, πύλη, αρνί επί σφαγής, ποιμένας, περιστερά, παλαιός των ημερών, νεφέλη, πνεύμα, άρτος, ύδωρ το ζων ...

Ωστόσο ένας Θεός ήρθε στον κόσμο, ένα Θεό γνωρίσαμε, ένα το όνομα Του, σε ένα Θεό Βαπτιζόμαστε και κοινωνούμε. Ωστόσο Αυτός ο Θεός είναι κατά επίνοια διακριτός ενώ κατά αίσθηση και κατά λογική είναι αδιαίρετος. Ένας είναι ο Θεός ενώ έχει δύο φύσεις ο Χριστός. Ένας είναι ο Θεός, ενώ έχει τρία πρόσωπα, κατά το δόγμα της τριαδικής Μονάδας Του. Ένας είναι ο Θεός, με μία Αρχή μεταξύ της ουσίας και της ενέργειας Του, εντούτοις ξεκάθαρα μας δόθηκε από τον Παλαμά ότι η μόνη μεθεκτή από τον Θεό είναι η ενέργεια Του. Τονίζεται ότι η ουσία ή με άλλα λόγια το “είναι” των υποστάσεων Του είναι Απρόσιτο. Κατά επίνοια λοιπόν γνωρίζουμε και αναφερόμαστε στα τρία πρόσωπα Του, αναφερόμαστε στην ανθρώπινη και στη Θεϊκή φύση του Χριστού, και κατά επίνοια διακρίνουμε αδιαιρέτως την ενέργεια από την ουσία του. Οι άξιοι προσεγγίζουν εμπειρικά και μόνο, μόνο την ενέργεια Του και αυτό γίνεται όχι κατά αίσθηση και με σχήματα, αλλά μεθεκτός ενώ η ουσία παραμένει πάντα Απερίγραπτη και απρόσιτη.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου